Zabezpieczenie alimentów na dziecko

W polskim postępowaniu cywilnym zabezpieczenie alimentów na dzieci wyróżnia się szczególnym charakterem, wynikającym z jego specyficznego celu, uproszczonych wymogów dowodowych oraz priorytetowego traktowania ochrony uprawnionych. W sprawach o alimenty czy rozwód sąd może udzielić zabezpieczenia już na czas trwania postępowania. W praktyce oznacza to, że rodzic zobowiązany do alimentacji musi płacić alimenty jeszcze przed wydaniem prawomocnego wyroku.

Czym jest zabezpieczenie alimentacyjne?

Zgodnie z art. Art. 753. § 1. W sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych jest niczym innym jak decyzją sądu (sąd wydaje postanowienie), na podstawie której w toku sprawy o  rozwód czy alimenty co miesiąc będzie wpływała określona suma pieniędzy na zaspokojenie potrzeb dziecka.

Pieniądze, powinny być przeznaczone na zapewnienie potrzeb dziecka takich jak wyżywienie, ubranie, leczenie, opłacenie zajęć dodatkowych, oraz na inne bieżące wydatki związane z życiem. Należy pamiętać, że celem zabezpieczenia jest dostarczenie uprawnionemu środków na czas trwania postępowania, aby zapobiec sytuacji, w której dziecko pozostaje bez wsparcia finansowego do czasu wydania wyroku końcowego.

Uprawdopodobnienie roszczenia jako warunek udzielenia zabezpieczenia

We wniosku należy uprawdopodobnić istnienie roszczenia, tj. zasadność dochodzonego roszczenia. Obejmuje ono oczywiście uprawdopodobnienie wszelkich przesłanek prowadzących do powstania roszczenia, czyli istnienia usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych lub majątkowych po stronie obowiązanego (art. 135 § l KRiO).

Uprawdopodobnienie, jako instytucja procesowa, pozwala sądowi oprzeć decyzję o zabezpieczeniu na „dowodach” mniej rygorystycznych niż w postępowaniu głównym.

Z uprawdopodobnieniem roszczenia mamy do czynienia wówczas, gdy jest ono wiarygodne, istnieje słuszna podstawa do przyjęcia, że istnieje i jest wymagalne (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 1997 r., I ACz 735/97, Lex nr 32272). 

Strona wnioskująca o zabezpieczenie nie musi udowadniać swoich twierdzeń, lecz jedynie wykazać ich prawdopodobieństwo. Może to uczynić za pomocą dokumentów, oświadczeń czy innych środków. 

Istotne będą dokumenty potwierdzające koszty utrzymania dziecka czy opłaty związane z mieszkaniem. Często zdarza się, że dziecko wymaga kosztownych terapii lub regularnego leczenia, więc dokumentacja medyczna potwierdzająca tę potrzebę jest niezwykle istotna.

Kiedy można wszcząć postępowanie – przesłanki zabezpieczenia alimentów

Przesłanki zabezpieczenia to inaczej okoliczności, od których jest uzależniona możliwość wszczęcia i prowadzenia tego postępowania oraz wydania postanowienia zabezpieczającego.

Jak stanowi art. 730 § 1 k.p.c. w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia. Ustawodawca w art. 7301 § 1 k.p.c. ustanowił, że udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

W art. 736 § 1 pkt 1 oraz 2 k.p.c. wskazano wymogi formalne wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Prócz tego, że wniosek powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, to jeszcze powinien zawierać wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia (pkt 1) oraz powinien zawierać uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek (pkt 2)

Kiedy można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów na dziecko?

Tak naprawdę na każdym etapie postępowania, aż do wydania wyroku można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów. Może to nastąpić zarówno przy złożeniu pozwu o rozwód, jak i w sprawie o alimenty, a także w trakcie trwania postępowania. Zdarza się bowiem, że osoba zobowiązana przestaje przekazywać środki na utrzymanie dziecka, bądź zmniejsza ich kwotę.

Ile wynosi opłata od wniosku o zabezpieczenie alimentów?

Wniosek o zabezpieczenie alimentów jest całkowicie bezpłatny, jeśli pochodzi od osoby uprawnionej, np. małoletniego dziecka reprezentowanego przez rodzica i jest złożony w pozwie o alimenty lub w trakcie postępowania. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych, strona dochodząca alimentów jest zwolniona z opłat sądowych.

Do kiedy Sąd rozpozna wniosek o zabezpieczenie alimentów na dziecko?

Zgodnie z art. 737 k.p.c.wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu.

W praktyce jednak wygląda to zupełnie inaczej i termin rozpoznania wniosku się wydłuża. Bardzo często sąd decyduje się w pierwszej kolejności na doręczenie wniosku o zabezpieczenie, zakreślając zobowiązanemu 7–dniowy termin do złożenia odpowiedzi na wniosek. Dopiero po wpływie odpowiedzi sąd rozpoznaje wniosek.

Niewątpliwie ułatwia to procedowanie, ponieważ sąd dysponuje już pewnym materiałem dowodowym, jak chociażby zaświadczeniem o dochodach i deklaracją podatkową zobowiązanego do alimentacji.

Postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia alimentów zazwyczaj zapada na posiedzeniu niejawnym, aczkolwiek zdarza się, że sąd wyznacza termin rozprawy celem rozpoznania takiego wniosku. Na zapadłe postanowienie stronom przysługuje zażalenie do sądu wyższej instancji.

Rygor natychmiastowej wykonalności zabezpieczenia alimentów

Rygor natychmiastowej wykonalności zabezpieczenia alimentów oznacza, że postanowienie o jego udzieleniu staje się wykonalne od chwili jego wydania. Nawet w przypadku złożenia zażalenia przez stronę przeciwną, nie hamuje to procesu egzekucji należności. Jeśli zatem zobowiązany nie będzie płacił kwoty zasądzonej postanowieniem, to można złożyć wniosek u komornika o egzekucję alimentów.